Antybiotyki jonoforowe

Antybiotyki jonoforowe (polieterowe), nazywane w skrócie jonoforami, stanowią grupę aktywnych biologicznie związków pochodzenia naturalnego, które izolowane są głównie ze szczepów promieniowców z rodzaju Streptomyces spp.1 Pierwsza izolacja oraz odkrycie właściwości biologicznych związku z tej grupy miały miejsce w roku 1942, kiedy to para radzieckich naukowców (Grigorij Gause oraz Maria G. Brazhnikova) w trakcie badań prowadzonych na bakteriach z rodzaju Bacillus brevis zauważyła, że po wymieszaniu ich z kolonią gronkowca złocistego następuje silne zahamowanie wzrostu tego ostatniego (dane te opublikowane zostały dwa lata później). Wyizolowana i odpowiedzialna za to zjawisko gramicydyna S stała się pierwszym poznanym antybiotykiem jonoforowym.2-3

Po ponad 20 latach, w 1964 roku, Berton Pressman oraz Cyril Moore opisali nową klasę antybiotyków, które transportują kationy metali alkalicznych z roztworów wodnych do fazy hydrofobowej. Wysoka bioaktywność tych związków związana była z ich naturalną zdolnością do wiązania kationów i przenoszenia ich przez błony biologiczne. Z tego powodu związki te nazwano jonoforami, czyli nośnikami jonów.4

Od tego momentu wszystkie kolejno odkrywane związki cechujące się właściwościami jonoforetycznymi oraz przeciwbakteryjnymi zaczęto zaliczać do grupy antybiotyków jonoforowych. Do chwili obecnej znanych jest już ponad 120 jonoforów.5-7

następna strona


1   Huczyński, A. Polyether ionophores-promising bioactive molecules for cancer therapy. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2012, 22, 7002-7010.

2    Gause, G.F.; Brazhnikova, M.G. Gramicidin S and its use in the treatment of infected wounds. Nature, 1944, 154, 703-703.

3    Gause, G.F.; Brazhnikova, M.G. Gramicidin S origin and mode of action. Lancet, 1944, 244, 715-716.

4    Moore, C.; Pressman, B.C. Mechanism of action of valinomycin on mitochondria. Biochem. Biophys. Res. Commun., 1964, 15, 562-567.

5    Dutton, C.J.; Banks, B.J.; Cooper, C.B. Polyether ionophores. Nat. Prod. Rep., 1995, 12, 165-181.

6    Westley, J.W. Polyether Antibiotics. Naturally Occurring Acid Ionophores. Marcel Dekker, New York, Vol. 1, 1982, 1-20.

7    Westley, J.W. Polyether Antibiotics. Naturally Occurring Acid Ionophores. Marcel Dekker, New York, Vol. 2, 1983, 51-86.


Większość treści oraz materiałów graficznych zawartych na tej stronie internetowej jest elementem pracy doktorskiej dra Michała Antoszczaka pt. Synteza, badania strukturalne i spektroskopowe oraz aktywność przeciwnowotworowa i przeciwdrobnoustrojowa nowych pochodnych salinomycyny obronionej w Wydziale Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zarówno strona internetowa jak i treści na niej zawarte są chronione prawem autorskim lub innymi prawami własności intelektualnej.