BADANIA AKTYWNOŚCI SALINOMYCYNY NA ORGANIZMACH ŻYWYCH

Do chwili obecnej opublikowanych zostało kilka prac naukowych opisujących aktywność salinomycyny w testach in vivo przeprowadzonych na myszach. W badaniach tych udowodniono między innymi, że jonofor indukuje apoptozę nowotworu wątrobokomórkowego na skutek wzrostu wewnątrzkomórkowego poziomu jonów Ca2+.1 Dodatkowo, przeprowadzone testy jednoznacznie wskazują, że salinomycyna wykazuje aktywność in vivo wobec komórek nowotworowych jamy nosowo-gardłowej,2 jajników,3 piersi,4 macicy5 oraz kostniakomięsaka.6

W roku 2012, czyli zaledwie po trzech latach od odkrycia właściwości przeciwnowotworowych salinomycyny, pojawiła się publikacja naukowa opisująca rezultaty zastosowania tego związku u ludzi. Badania pilotażowe przeprowadzone zostały dwa lata wcześniej na niewielkiej grupie pacjentów z inwazyjnym nowotworem głowy, szyi, piersi oraz jajników, natomiast dwa przypadki zostały opisane bardziej szczegółowo.7

Pierwszym z nich była 40-letnia kobieta cierpiąca na inwazyjny nowotwór piersi
z przerzutami do kości, u której 30 miesięcy przed podaniem salinomycyny zastosowane zostało badanie histopatologiczne, jak również mastektomia. Po przeprowadzonej polichemioterapii przy użyciu 5-fluorouracylu, epirubicyny oraz cyklofosfamidu, a także blokadzie wydzielania gonadotropin przy zastosowaniu leuproreliny u pacjentki tej zdiagnozowany został guz kręgosłupa z przerzutami do kości. Kolejnym etapem było naświetlanie tułowia skumulowaną dawką promieniowania 50,4 Gy oraz użycie płata mięśniowo-skórnego z mięśnia prostego brzucha w celu rekonstrukcji piersi. Trzy miesiące przed podaniem salinomycyny w drugiej piersi zdiagnozowano obecność inwazyjnego potrójnie negatywnego nowotworu piersi, który poddany został radioterapii z użyciem skumulowanej dawki promieniowania 50,4 Gy.7

Z powodu słabej odpowiedzi organizmu na zastosowaną terapię, jak również wyczerpania innych możliwości leczenia pacjentce zaproponowane zostało podanie salinomycyny. Po wyrażeniu zgody, otrzymywała ona dożylnie co drugi dzień 200 μg kg-1 tego związku. Po 12 cyklach leczenia wykonano biopsję, badania molekularne oraz histopatologiczne podskórnych przerzutów do klatki piersiowej. Ustalono, że około 85% komórek nowotworowych uległo procesowi apoptozy (Rysunek 1).7

IVD Rys.1kopia

Rysunek 1. Regres podskórnych przerzutów nowotworu piersi: (a) przed podaniem salinomycyny, (b) po 12 cyklach chemioterapii z jej zastosowaniem7

Drugim opisanym przypadkiem była 82-letnia pacjentka z płaskonabłonkowym nowotworem sromu z przerzutami do kości miednicowej, u której zastosowano badanie histopatologiczne oraz usunięto wszystkie tkanki zewnętrzne, łącznie z węzłami chłonnymi miednicy. Następnie przeprowadzono naświetlanie pachwiny i miednicy
z użyciem skumulowanej dawki promieniowania 59,4 Gy. Po miesiącu, a także czterech miesiącach zaobserwowano lokalne nawroty choroby. W pierwszym przypadku zostały one usunięte chirurgicznie, zaś w drugim zastosowano radioterapię skumulowaną dawką promieniowania 39,0 Gy. Na skutek progresji choroby przez kolejne 30 dni zalecono leczenie z użyciem 150 mg kg-1 erlotynibu, co poskutkowało nieznacznym spowolnieniem postępu choroby.7

Z powodu słabej odpowiedzi organizmu na terapię oraz wyczerpania dalszych możliwości terapeutycznych pacjentce zaproponowane zostało skojarzone leczenie salinomycyną w połączeniu z erlotynibem. Po wyrażeniu zgody, przez 30 dni kobieta otrzymywała dożylnie co drugi dzień 200 μg kg-1 salinomycyny wraz ze 150 mg kg-1 erlotynibu. Zastosowana metoda spowodowała znaczną regresję choroby, jak również zmniejszenie ilości macierzystych komórek nowotworowych. Jednakże po trzech miesiącach od zakończonej terapii nastąpił silny progres choroby. Pacjentka odmówiła dalszego leczenia z powodu występowania uciążliwych skutków ubocznych stosowania erlotynibu, takich jak zmęczenie, jadłowstręt czy też nudności.7

Zastosowana została więc monoterapia z użyciem salinomycyny, którą podawano dożylnie co drugi dzień w ilości 250 μg kg-1. Spowodowało to stabilizację oraz brak progresji choroby przez następne cztery miesiące. Podobne rezultaty terapeutyczne
z użyciem tego jonoforu obserwowano u trzech innych osób chorych na nowotwory głowy, szyi oraz jajnika.7

            Monoterapia z użyciem salinomycyny we wszystkich przypadkach skutkowała pojawieniem się niewielu efektów ubocznych, takich jak drżenie, a także łagodna tachykardia przez 30-60 minut po podaniu. Należy podkreślić, że nie wystąpiły długoterminowe ostre działania niepożądane zazwyczaj obserwowane podczas stosowania cytostatyków, czyli nudności, wymioty, łysienie, zaburzenia pracy przewodu pokarmowego oraz neurologiczne efekty uboczne.7

             Wyniki przytoczonych powyżej badań sprawiły, że w 2013 roku rozpoczęto
I oraz II fazę badań klinicznych nad zastosowaniem VS-507 (zastrzeżona przez Verastem Inc., Cambridge, MA, USA nazwa salinomycyny) wśród chorych z inwazyjnym potrójnie negatywnym nowotworem piersi.7 Wydaje się zatem coraz bardziej prawdopodobne, że w niedalekiej przyszłości jonofor ten poza stosowaniem w weterynarii znajdzie także zastosowanie w medycynie onkologicznej.

następna strona


  1. Wang, F.; He, L.; Dai, W.Q.; Xu, Y.P.; Wu, D.; Lin, C.L.; Wu, S.M; Cheng, P.; Zhang, Y.; Shen, M.; Wang, C.F.; Lu, J.; Zhou, Y.Q.; Xu, X.F.; Xu, L.; Guo, C.Y. Salinomycin inhibits proliferation and induces apoptosis of human hepatocellular carcinoma cells in vitro and in vivo. PLoS One, 2012, 7, e50638.

  2. Wu, D.; Zhang, Y.; Huang, J.; Fan, Z.; Shi, F.; Wang, S. Salinomycin inhibits proliferation and induces apoptosis of human nasopharyngeal carcinoma cell in vitro and suppresses tumor growth in vivo. Biophys. Res. Commun., 2014, 443, 712-717.

  3. Zhang, B.; Wang, X.; Cai, F.; Chen, W.; Loesch, U.; Zhong, X.Y. Antitumor properties of Salinomycin on cisplatin-resistant human ovarian cancer cells in vitro and in vivo: Involvement of p38 MAPK activation. Rep., 2013, 29, 1371-1378.

  4. Gupta, P.B.; Onder, T.T.; Jiang, G.; Tao, K.; Kuperwasser, C.; Weinberg, R.A.; Lander, E.S. Identification of selective inhibitors of cancer stem cells by high-throughput screening. Cell, 2009, 138, 645-659.

  5. Kusunoki, S.; Kato, K.; Tabu, K.; Inagaki, T.; Okabe, H.; Kaneda, H.; Suga, S.; Terao, Y.; Taga, T.; Takeda, S. The inhibitory effect of Salinomycin on the proliferation, migration as well as invasion of human endometrial cancer stem-like cells. Oncol., 2013, 129, 598-605.

  6. Tang, Q.L.; Zhao, Z.Q.; Li, J.C.; Liang, Y.; Yin, J.Q.; Zou, C.Y.; Xie, X.B.; Zeng, Y.X.; Shen, J.N.; Kang, T.; Wang, J. Salinomycin inhibits osteosarcoma by targeting its tumor stem cells. Cancer Lett., 2011, 311, 113-121.

  7. Naujokat, C.; Steinhart, R. Salinomycin as a drug for targeting human cancer stem cells. J. Biomed. Biotechnol., 2012, 2012:950658, 17 stron.


Większość treści oraz materiałów graficznych zawartych na tej stronie internetowej jest elementem pracy doktorskiej dra Michała Antoszczaka pt. Synteza, badania strukturalne i spektroskopowe oraz aktywność przeciwnowotworowa i przeciwdrobnoustrojowa nowych pochodnych salinomycyny obronionej w Wydziale Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zarówno strona internetowa jak i treści na niej zawarte są chronione prawem autorskim lub innymi prawami własności intelektualnej.